Yangiliklar

BlockBeats xabariga ko‘ra, 17-iyun kuni Guolian Minsheng Securities tomonidan chop etilgan tadqiqot hisobotida bozor sun’iy intellekt tomonidan rag‘batlantirilgan samaradorlik oshishi orqali AQSH davlat qarzi bosimini yumshatishga umid qilayotgan bo‘lsa-da, tarixiy tajriba va hozirgi voqelik shuni ko‘rsatadiki, sun’iy intellekt qisqa muddatda Ikkinchi Jahon Urushidan keyingi yoki Klinton davridagi qarzni kamaytirish mo‘’jizasini qaytarishi qiyin, AQSH davlat qarzi bo‘yicha inqiroz qisqa muddatda deyarli yengib bo‘lmaydigan bo‘lib qolmoqda. 2025 yil oxiriga kelib, AQSH davlat qarzi hajmi qariyb 38 trillion dollar, sof foiz xarajatlari esa 1 trillion dollarga yaqinlashadi. Hisobot qarz nisbati pasayishini ta’minlashning uchta yo‘lini tasnifladi: foiz stavkalarini tushirish, iqtisodiy o‘sish sur’atini oshirish va fiskal taqchillikni qisqartirish. Tarixiy jihatdan AQSH ikki marta bosqichli ravishda qarz muammosini yechishga erishgan — 1946 yildan 1974 yilgacha urushdan keyingi yuqori o‘sish hamda texnologik transformatsiyaga tayangan holda 30 yil ichida qarz nisbati 100% dan 20% atrofisiga tushgan; 1990-yillarda esa internet inqilobi va Klinton hukumati fiskal tartib-intizomi natijasida 1996 yildan 2001 yilgacha o‘rtacha 3,2% yillik asosiy byudjet ziyodasi kuzatilgan. Biroq, bu safargi AI tomonidan qarzni kamaytirish samarasi ikkita asosiy haqiqat bilan cheklangan. Birinchidan, AI ishlab chiqarish samaradorligi dividendlarini chiqarishi uchun aniq vaqt kechikishi mavjud — Pensilvaniya universitetining hisob-kitoblariga ko‘ra, 2026-2027 yillarda AI umumiy ishlab chiqarish samaradorligini atigi 0,05-0,1 foiz bandga ko‘taradi, faqat 2030-yillarning boshlaridan boshlab bu hissa 0,2 foiz bandgacha chiqadi; bu esa hozirgi fiskal bosimni bartaraf etish uchun yetarli emas. Ikkinchidan, AI ishlab chiqarish natijalari asosiy daromadlar sarmoyaga tobora ko‘proq to‘planib, soliq bazasini tizimli ravishda yemirmoqda. AQSH federal budjeti daromadlarining taxminan 85%ini jismoniy shaxslar daromad soliqlari va ish haqidan olinadigan soliqlar tashkil qilsa-da, AI sababli mehnatni almashtirish va past maoshli ishlarning ko‘payishi shu asosiy soliq manbasiga bevosita zarba beradi; korporativ daromad solig‘i bor-yo‘g‘i 10%ni tashkil qiladi va 21% yagona stavkada undiriladi, texnologiya gigantlarining chegaradosh soliqdan qochish imkoniyatlari yuqori bo‘lgani bois, jismoniy shaxslar soliqidagi bo‘shliqni to‘ldirish mumkin emas, natijada “texnologiya rivojlangan sari — soliq bazasi qisqaradi” degan paradoks yuzaga kelmoqda. Hisobot xulosasida, muammoni yechish yo‘nalishlariga kapital daromadlari va badavlat qatlam soliqlari stavkalarini oshirish, yirik AI modellari tijorat daromadlaridan “raqamli omil solig‘i” undirish, hamda “robot solig‘i”ni tadbiq etish orqali texnologik ishsizlarga qo‘llab-quvvatlash o‘tkazish taklifi kiritilgan, biroq bularning barchasi AI omillarining chegaradan o‘tish qiyinligi, texnologik gigantlarning siyosiy lobbichiligi kuchliligi hamda bir tomonlama soliqlar innovatsiyani cheklashi kabi strukturaviy qiyinchiliklarga duch keladi. Hisobot xulosasida, AI davrida moliya va soliq muvozanatini tiklash uzoq muddatli institutsional kurashga aylanishi muqarrarligi, AQSH davlat qarzi muammosi esa qisqa muddatda mamlakat iqtisodiyoti uchun eng katta to‘siqlardan biri bo‘lib qolishi ta’kidlangan.

Malaya Banki tahlilchilarining ta'kidlashicha: "Hozirda, Brent neftining narxi [aprel] 30 kunidagi yuqori nuqtadan 30% dan ko‘proq pasaygan va Federal Rezervning qayta baholangan qat'iy siyosati oltin narxiga sezilarli bosim qilmoqda, xavf muvozanati esa oltin uchun yanada ijobiy ssenariy tomon siljiyapti." Ular qo‘shimcha qilishadi: "Neft narxining davomli pasayishi AQSH davlat obligatsiyalari hamda rivojlanayotgan bozorlar valyutasiga bo‘lgan bosimni yumshatishi mumkin, bu esa o‘z navbatida oltin narxining uzoq davom etuvchi o‘sishini ta’minlashi mumkin." Ular aytishicha, grafiklar asosida qaralsa, asosiy qarshilik darajalari bir unsiya uchun 4 900 AQSh dollari, undan keyin bir unsiya uchun 5 020 AQSh dollari deb ko‘rsatilgan.

UBS iqtisodchisi Stephen Wu Yangi Zelandiyaning ikkinchi chorak CPI oyma-oy o‘sish prognozini 1,7 foizdan 1,6 foizga pasaytirdi, bu asosan may oyida yoqilg‘i narxi pasayishi va jahon neft narxining so‘nggi pasayishini aks ettiradi.Shuningdek, bank ikkinchi chorak CPI yilma-yil eng yuqori prognozini 4,3 foizdan 4,1 foizga tushirdi.Shunga qaramay, UBS Yangi Zelandiya Markaziy banki iyul oyida foiz stavkasini 25 baza punktiga oshirishini kutmoqda, yoqilg‘ining oyma-oy ko‘rsatkichdagi hissasi 90 baza punkti bo‘lishi kutilmoqda (avval 1 foiz punkt edi). Bundan tashqari, AQSh va Eron Hormuz bo‘g‘ozini ochish bo‘yicha kelishuvga erishganidan so‘ng inflyatsiya pasayish xavfiga ega ekanligi ta’kidlandi.